EFN3B050

Framhaldsskólaeiningar: 5Ţrep: 3Undanfari: EFN2G05 (TFS) EFN3A05 (RGS) Lýsing á efni áfangans: Áfanginn er skilgreindur sem undirbúningur undir

EFN3B050 - Lífrćn efnafrćđi

Framhaldsskólaeiningar: 5
Ţrep: 3
Undanfari: EFN2G05 (TFS) EFN3A05 (RGS)


Lýsing á efni áfangans:

Áfanginn er skilgreindur sem undirbúningur undir frekara nám í lífrćnni efnafrćđi og lífefnafrćđi s.s. nám í heilbrigđisgreinum á háskólastigi, líffrćđi, erfđafrćđi og líftćkni en á ţessum sviđum er undantekningalaust lögđ veruleg áhersla á ţessar greinar. Í áfanganum eru helstu sérkenni lífrćnna efna skođuđ, fjallađ er um helstu flokka ţeirra , nafnakerfi, eđlis- og efnaeiginleika og helstu efnahvörf og hvarfaganga. Mikil áhersla er lögđ á efnafrćđilega útreikninga og ritun mismunandi byggingarformúla í öllum helstu efnaflokkum. Reynt er ađ tengja efniđ reynsluheim nemenda á sem fjölbreytilegastan hátt međ skýrskotun til daglegs lífs og óhjákvćmilegrar efnanotkunar nútímans. Einnig kynnast nemendur tölvuforritum sem gera ţeim kleift ađ samtengja og skođa ţrívíddarmyndir flókinna lífrćnna sameinda og lćra ađ hagnýta sér upplýsingatćkni á sviđi lífrćnnar efnafrćđi. Ennfremur eru gerđar nokkrar verklegar ćfingar sem eru til ţess fallnar ađ auka skilning nemenda á efnahvörfum og hvarfagangi ţeirra.

Lokamarkmiđ áfangans

Nemandi skal hafa aflađ sér almennrar ţekkingar og:

  • Geti lýst mismunandi svigrúmablöndun kolefnis (sp3, sp2 og sp).
  • Ţekki eđlis- og efnafrćđilega eiginleika helstu flokka lífrćnna efna svo sem alifatískra og arómatískra kolvetnissambanda, alkahóla, halókolefna, etera, aldehýđa, ketona, karboxylsýra og afleiđa ţeirra svo sem estera, anhýdríđa, amíđa og halíđa, amína og alkalóíđa.
  • Kunni skil á IUPAC nafnakerfinu en í ţví felst ađ geta gefiđ lífrćnum efnum nöfn skv. IUPAC og ađ geta teiknađ hinar ýmsu byggingarísómerur út frá gefnum nöfnum.
  • Kunni skil á helstu efnahvörfum og hvarfagöngum lífrćnna efna svo sem skiptihvörfum (SN1 og SN2), fráhvörfum (E1 og E2), álagshvörfum samhverfra og ósamhverfra alkena, rafsćknum skiptihvörfum arómata og geti notađ Markovnokovs reglu og reglu Saytseffs til ađ spá útkomu efnahvarfa.
  • Kunni skil á fjölliđun nokkurra algengra samtengdra efna.
  • Geti notađ niđurstöđur brunagreiningar og annarra efnamćlinga eins og gufunar ozonolýsu, massarófs, brómprófs, Tollens prófs o.fl. til ađ reikna út reynsluformúlu, sameindaformúlu og líklegustu byggingarformúlu lífrćns efnis.
  • Kunni skil á efnahvörfum milli mismunandi flokka lífrćnna efna og geti ritađ efnahvörf fyrir myndun helstu flokka lífrćnna efna.
  • Kunni skil á oxun og afoxun lífrćnna efna og geti stillt efnajöfnur fyrir oxun alkahóla og aldehýđa í súrri og basiskri lausn.
  • Geti notađ Ka og Kb til ađ reikna pH í lausnum lífrćnna sýra og basa.

Nemandi skal hafa öđlast leikni í ađ:

  • ţekkja helstu gerđir og samsetningu lífrćnna efnatengja.
  • ţekkja helstu gerđir virkra hópa lífrćnna efnasambanda.
  • rita kerfisbundin (IUPAC) nöfn útfrá byggingu lífrćnna efnasambanda
  • teikna upp byggingu lífrćnna efnasambanda út frá kefsibundnum nöfnum (IUPAC) ţeirra.
  • útskýra hvarfaganga fyrir myndun algegngra lífrćnna efnasambanda.
  • reikna út reynslu- og sameindarformúlu lífrćnna efnasambanda úr niđurstöđum ólíkra greiningaađferđa.
  • greina á milli ólíkra hugtaka í lífrćnni efnafrćđi og efnasmíđum.

Nemandi skal geta hagnýtt ţá almennu ţekkingu og leikni sem hann hefur aflađ sér til ađ:

  • átta sig á og rökstyđja hvađa reikniađferđir eiga viđ hverju sinni viđ útreikninga í lífrćnum efngreiningum.
  • beita skipulögđum ađferđum viđ undirbúning á lífrćnum efnasmíđum.
  • skilja mikilvćgi virkra hópa í lífrćnni efnafrćđi og geta hagnýt sér ţekkinguna á öđrum sviđum efnafrćđinnar.
  • skilja mikilvćgi lífrćnnar efnafrćđi í raunvísindum.
  • stunda áframhaldandi nám í efnafrćđi.

Svćđi

Upplýsingar

Menntaskólinn á Akureyri

Eyrarlandsvegi 28  |  IS 600 Akureyri
S: +354 455 1555  |  F: +354 455 1556
Kennitala: 460269-5129

Ritstjóri: Sverrir Páll Erlendsson
Vefstjóri: Guđjón H. Hauksson

ma@ma.is


Skrifstofutími

Mánudaga - föstudaga 08.00 - 16.00
Lokađ um helgar